Rak trzustki

6 czerwca 2017
Autor: Lek Mateusz Nawrocki

Nowotwór trzustki nie należy do grupy najczęściej występujących u człowieka. Niemniej jednak z powodu późnej wykrywalności oraz szybkiego przebiegu budzi duże obawy wśród chorujących. Statystycznie, częściej chorują mężczyźni, a szczyt zachorowań notuje się po 70 roku życia. Rak trzustki rzadko występuje u młodych ludzi. Pod względem patomorfologicznym najczęściej występującym rodzajem raka trzustki jest gruczolakorak przewodowy. Ponad 90 procent wszystkich nowotworów trzustki pochodzi z jej części zewnątrzwydzielniczej.

Nowotwór trzustki – objawy

Wiele osób zadaje sobie pytanie, jakie są wczesne objawy raka trzustki? Z pewnością warto byłoby je znać, bowiem najczęściej nowotwór trzustki wykrywany jest w zaawansowanym stadium. Czy dzieje się tak z powodu bagatelizowania charakterystycznych objawów?

Niestety nie. Rak trzustki przez długi okres czasu rozwija się w formie bezobjawowej. Jako pierwsze często pojawiają się niespecyficzne objawy, które mogą wystąpić także w przebiegu innych chorób, niekoniecznie związanych z trzustką. Nudności i wymioty, brak apetytu, a z czasem występuje również ubytek masy ciała – objawy tego typu mogą towarzyszyć początkowym etapom choroby nowotworowej. Postępuje także wyniszczenie organizmu (kacheksja). W bardziej zaawansowanych stadiach pojawia się żółtaczka. Objawem skórnym raka trzustki jest jej świąd. U chorych często występują zaburzenia gospodarki węglowodanowej lub cukrzyca. Jeśli zauważyłeś u siebie którykolwiek z objawów, koniecznie umów się na wizytę kontrolną u lekarza.

Rak trzustki – badania

Jakie badania są wykonywane w przypadku podejrzenia raka trzustki? Na pierwszym miejscu stosowane są badania obrazowe. Pierwszym z nich jest zazwyczaj się USG (badanie ultrasonograficzne) – jest łatwo dostępne i tanie. Jednak tak zwanym złotym standardem jest tomografia komputerowa (TK), dzięki której możliwa jest także ocena zaawansowania procesu nowotworowego. Innymi badaniami stosowanymi w diagnostyce raka trzustki jest Endoskopowa Cholangiopankreatografia Wsteczna (ECPW) oraz ultrasonografia endoskopowa (EUS).

Rak trzustki – leczenie

Leczenie nowotworu trzustki w dużej mierze opiera się na zabiegu chirurgicznym. Z zależności od stopnia zaawansowania oraz stanu chorego podejmuje się decyzję o adekwatnym stopniu przeprowadzenia zabiegu operacyjnego. Klasycznym sposobem operacji jest technika Whipple’a, która obejmuje usunięcie głowy trzustki, pęcherzyka żółciowego, przewodu żółciowego wspólnego, dwunastnicy oraz części odźwiernikowej żołądka. To duży i obciążający zabieg, który w niektórych przypadkach może okazać się jedynym możliwym rozwiązaniem. Inne dostępne sposoby leczenia raka trzustki to chemioterapia, radioterapia oraz leczenie przeciwbólowe.

Niestety u niektórych pacjentów z uwagi na stan zaawansowania nowotworu lub stan ogólny jedynym możliwym sposobem terapii jest leczenie paliatywne. Obejmuje ono również zabiegi chirurgiczne, ale także chemioterapię, leczenie niewydolności trzustki oraz profilaktykę przeciwzakrzepową. Ideą leczenia paliatywnego jest poprawa jakości życia osoby z chorobą oraz łagodzenie dolegliwości bólowych.

Rak trzustki – przerzuty

Z uwagi na późne wykrycie raka trzustki często jego rozpoznanie stawiane jest w momencie, kiedy pojawiają się przerzuty do węzłów chłonnych lub naciek okolicznych, sąsiadujących z trzustką narządów.

Rak trzustki – rokowanie

Niestety rokowanie w raku trzustki nie jest zadowalające. Choroba postępuje szybko, powodując znaczne pogorszenie stanu zdrowia pacjentów. Wiele zależy także od sposobu przeprowadzonego leczenia. Statystycznie, przeżycie w skali 5 letniej osiąga 15 – 20 procent chorych.

Rak trzustki – zapobieganie

Pomimo rozwoju medycyny XXI wieku nadal nie ma skutecznego rozwiązania, które w stu procentach będzie chroniło nas przed zachorowaniem na chorobę nowotworową. Warto jednak mieć na uwadze czynniki ryzyka, które są charakterystyczne dla każdej choroby nowotworowej i ewentualna ich eliminacja. W przypadku raka trzustki warto wspomnieć o kilku kwestiach, które mają duży związek z ryzykiem zachorowania na ten nowotwór.

Szacuje się, że nawet 25 procent zachorowań na raka trzustki spowodowanych jest paleniem papierosów. Nikotynizm jest związany także z innymi chorobami nowotworowymi – między innymi z rakiem płuca.

Otyłość jest również czynnikiem, który może mieć wpływ na rozwój nowotworu trzustki. Zwiększona masa ciała to także większe prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy – kolejnego czynnika ryzyka, który może mieć związek z nowotworem trzustki. Duży wpływ na otyłość i cukrzycę ma stosowana dieta – odżywiajmy się zdrowo – to na pewno nie zaszkodzi, a być może zminimalizuje ryzyko zachorowania na nowotwór.

Niewielki procent nowotworów trzustki stanowią te, które pochodzą z jej części wewnątrzwydzielniczej. Można zaliczyć do nich nowotwory takie jak wyspiak, gastrinoma oraz glukagonoma. Najczęściej występującym nowotworem z tej grupy jest wyspiak (insulinoma), który w zdecydowanej większości ma charakter łagodny.