Diagnostyka

10 sierpnia 2017

Rak jelita grubego to często występująca choroba nowotworowa. Zajmuje drugie miejsce pod względem częstości występowania u kobiet i trzecie wśród mężczyzn. Niestety umieralność na ten typ nowotworu jest znacząca– pięcioletnie przeżycie wynosi poniżej 50 procent chorych. Chociaż obecnie dostępne metody diagnostyczne pozwalają na szybkie postawienie rozpoznania, to jednak nadal nowotwór jest zbyt późno wykrywany. W poważnym stadium zaawansowania sposoby leczenia mogą być mocno ograniczone. Często pierwsze objawy raka jelita grubego nie są charakterystyczne, co utrudnia rozpoczęcie diagnostyki we właściwym czasie.

Pojęcie „rak jelita grubego” jest ogólne i odnosi się nowotworów lokalizujących się w obrębie okrężnicy, odbytnicy oraz odbytu. Oczywiście pewne rozpoznanie raka jelita grubego stawiane jest w oparciu o badanie histopatologiczne.

Objawy choroby nowotworowej jelita grubego

W dużej mierze objawy raka jelita grubego zależą od tego, w którym miejscu rozwinie się nowotwór. Oczywiście można wyróżnić typowe objawy, których pojawienie się zdecydowanie powinny skłonić nas do wizyty u lekarza. Należą do nich objawy utrudnionego pasażu mas kałowych, gazów oraz objawy związane z krwawieniem z przewodu pokarmowego. Charakterystyczne są tak zwane stolce ołówkowate, które powstają na skutek blokowania drogi przejścia mas kałowych. Symptomy, które pojawiają się na skutek krwawienia do jelita to między innymi osłabienie, które jest skutkiem ubytku krwi dostającej się do jelita. Charakterystyczna jest również świeża krew w stolcu lub smoliste wypróżnienia. Warto jednak pamiętać, że krew w stolcu może być również objawem innych chorób – niekoniecznie raka jelita grubego. W każdym razie jest to objaw, którego nie wolno bagatelizować i koniecznie należy umówić się na wizytę lekarską. Ponad 40 procent raków jelita grubego umiejscawia się w odbytnicy. Objawy alarmowe to między innymi uczucie niepełnego wypróżnienia i symptomy związane z niedrożnością jelit do których przede wszystkim zaliczamy ból brzucha, nudności i wymiotami oraz zatrzymaniem gazów i stolca. Każde dolegliwości ze strony jelita grubego powinny zostać zweryfikowane przez lekarza.

Pierwsze objawy raka jelita grubego mogą pozostać niezauważone lub wcale nie wskazywać na ryzyko rozwoju choroby. Jakie procedury medyczne mogą być przeprowadzane w diagnostyce raka? Obowiązkowym badaniem jest badanie per rectum. Z uwagi na prostotę wykonania, często jest to jedno z pierwszych badań wykonywanych w diagnostyce chorób odbytu i odbytnicy. Wykonuje się również diagnostykę stolca w kierunku obecności krwi utajonej (to również jedno z badań wykonywanych w testach skriningowych). W dalszej kolejności wykorzystuje się  badanie USG jamy brzusznej  i metody endoskopowe. Należy do nich kolonoskopia, przed której wykonaniem należy  właściwie oczyścić jelito. Oczywiście wykonuje się również inne badania takie jak tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (RMI).

Moment, w którym rozwija się choroba nowotworowa w formie utajonej może ulec przeoczeniu. Ponieważ pierwsze objawy  choroby nie są bardzo charakterystyczne,  rozpoznanie może być  na początku przeoczone  i postawione  dopiero  w póżniejszej fazie rozwoju choroby. To z kolei ma duże znaczenie w rokowaniu oraz planowaniu odpowiedniego leczenia. Z tego powodu warto zdecydować się na badania przesiewowe (skriningowe), które mają na celu wykrycie choroby w najwcześniejszym stadium. W przypadku raka jelita grubego możliwe jest wykonanie kilku badań. Należą do nich miedzy innymi sigmoidoskopia oraz kolonoskopia (badanie endoskopowe). Oprócz diagnostyki endoskopowej wykonuje się również badania na krew utajoną w stolcu (badanie FOBT). Kolonoskopia jest badaniem, którego wykonanie zaleca się u osób po 55 roku życia. Oprócz możliwości oglądania światła jelita od wewnątrz, metoda ta pozwala na pobieranie próbek do oceny histopatologicznej.

Przyczyny raka jelita grubego

Czynników, które mogą wywołać chorobę nowotworową jelita grubego jest wiele. Mają one również związek ze stylem życia – nie bez znaczenia pozostaje stosowana dieta – do rozwoju raka jelita grubego predysponuje dieta wysokokaloryczna i bogatotłuszczowa. Nie jest zalecane spożywanie  czerwonego mięsa, Czynnikami, które przyczyniają się również do rozwoju choroby nowotworowej są substancje zawarte w dymie tytoniowym. Warto również zaznaczyć, że do rozwoju raka jelita grubego mogą przyczyniać się również czynniki genetyczne. Należą do nich zespół Lyncha I i II oraz polipowatość rodzinna – w przypadku tych chorób istnieje wysokie ryzyko rozwoju raka jelita grubego. Rozpoznanie tych zespołów genetycznych wiąże się z częstym prowadzeniem badań przesiewowych.

Rak jelita grubego to częsta choroba nowotworowa. Często niecharakterystyczne symptomy, które pojawiają się jako pierwsze objawy raka jelita grubego ulegają przeoczeniu. Część pacjentów nie podejmuje właściwych kroków, które mają na celu rozwianie wątpliwości i postawienia właściwej diagnozy. Chociaż badania mogą wydawać się wstydliwe, to nie warto zwlekać ich wykonaniem – ceną braku diagnostyki może być Twoje życie.