Statystyki

7 grudnia 2017

Rak jajnika – statystyki

Jajnik to gonada żeńska –Nowotwory tego narządu nie są najczęstszymi schorzeniami układu moczowo – płciowego. Są jednak wyjątkowo groźne, bowiem w początkowych stadiach rozwoju, schorzenie nie daje charakterystycznych objawów, które skłoniłyby do wizyty u lekarza specjalisty i podjęcia ewentualnej diagnostyki.

Nowotwór jajnika jest szóstym pod względem częstości występowania nowotworem wśród kobiet. Stanowi pięć procent wszystkich zachorowań na nowotwory – ta liczba nie przekłada się jednak na niską liczbę zachorowań. Pięć procent oznacza prawie 3600 nowych rozpoznań. Tendencje związane z zachorowaniem na raka jajnika nie odbiegają znacząco od pozostałych nowotworów – na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat odnotowano dwukrotny wzrost zachorowań – dla porównania w 1980 roku diagnozę postawiono u 1728 kobiet. Zwiększenie zachorowania na raka jajnika ulegało stałemu wzrostowi, aż do połowy lat ’90 ubiegłego wieku – po tym okresie odnotowany wzrost nie był równie dynamiczny w kolejnych latach – uzyskano względną stabilizację. Tendencja ta utrzymuje się niezależnie od grup wiekowych. Trudno jednoznacznie stwierdzić, co jest główną przyczyną wzrostu zachorowań na nowotwory jajnika. Nie bez znaczenia pozostaje fakt coraz lepszego rozwoju metod diagnostycznych – obecne techniki zapewniają wczesne wykrycie choroby, co nie było możliwe jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Faktem jest również, że nowotwory jajnika częściej występują w krajach wysoko uprzemysłowionych.

Choroba nadal jest późno rozpoznawalna – ponad ¾ nowotworów jest wykrywana w III lub IV stadium zaawansowania klinicznego. Konsekwencją tego tylko 30 procent kobiet przeżywa pięć lat od rozpoznania choroby. Nowotwory jajnika mogą wystąpić w każdym wieku – statystycznie 80 procent z nich występuje po „pięćdziesiątce”, a diagnoza jest stawiana u ponad połowy pacjentek między 50 a 69 rokiem życia. Patrząc na dane statystyczne można również stwierdzić, że ryzyko zachorowania na raka jajnika rośnie, aż do siódmej dekady życia. Po 70 roku życia widoczna jest tendencja malejąca w odniesieniu do częstości zachorowań na raka jajnika.

Mimo rozwoju medycyny XXI wieku i opracowania coraz nowszych metod terapeutycznych, nadal nie uzyskano satysfakcjonujących wyników leczenia. Przedstawione dane nie wyglądają również optymistycznie. Porównując lata 2000 – 2002 z 2003 – 2005 odnotowano zmniejszenie przeżyć zarówno w skali rocznej, jak i pięcioletniej. Szczególnie zachwytu nie budzą statystyki dotyczące przeżyć w skali pięcioletniej, gdzie w analizowanym okresie uzyskano ich spadek aż o 8 procent.

Pod względem ilości zachorowań Polska nie wypada najlepiej na tle innych krajów europejskich – w naszym kraju odnotowano o piętnaście procent więcej przypadków w porównaniu do pozostałych krajów Starego Kontynentu. Ta sama wartość procentowa odnosi się do umieralności na raka jajnika – w Polsce jest ona wyższa również o piętnaście procent.

Dane statystyczne są nieubłagane – jak widać nadal nie udaje się opracować metod terapeutycznych pozwalających na całkowite i skuteczne wyleczenie wielu chorych kobiet. Nowotwór jajnika zajmuje czwarte miejsce pod względem ilości zgonów, co przekłada się na sześć procent oraz 2500 zgonów w skali jednego roku. Analiza ostatnich 30 lat również wskazuje, że następuje wzrost zachorowań na raka jajnika – w latach ‘80 XX wieku, z powodu raka jajnika zmarło niespełna 1500 kobiet. W 2010 roku ilość ta zwiększyła się o 1000 kobiet. Chociaż rak jajnika może wystąpić w praktycznie każdej grupie wiekowej, to największa ilość zgonów z powodu tej choroby występuje po pięćdziesiątym roku życia – ¾ kobiet, które ponoszą śmierć z powodu raka jajnika jest w wieku 50 – 79 lat. Na przestrzeni ostatnich lat występuje stały wzrost śmiertelności wśród kobiet po 65 roku życia. Największe ryzyko zgonu występuje w dziewiątej dekadzie życia (po 70 roku życia).

Mimo rozwoju medycyny i nauk pokrewnych, etiologia raka jajnika nadal nie została dokładnie poznana. Znane są natomiast czynniki rozwoju choroby. Jednym z nich są tak zwane czynniki niemodyfikowalne, odnoszące się do nieprawidłowości genetycznych – są nimi głównie mutacje w obrębie genów BRCA1 i BRCA2 oraz zespół Lynch. Większe ryzyko zachorowania na raka jajnika występuje również u kobiet, których krewne chorowały na to schorzenie. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że zwiększone ryzyko zachorowania na raka jajnika może wystąpić również u kobiet, które są nieródkami. Znane są również czynniki, działające protekcyjnie, przed zachorowaniem na raka jajnika – należą do nich między innymi stosowanie antykoncepcji hormonalnej oraz ciąże zakończone porodem.

Niestety nie są prowadzone żadne badania przesiewowe w kierunku raka jajnika, jak ma to miejsce w przypadku raka piersi czy też raka jelita grubego. Jest wielce prawdopodobne, że właśnie ta sytuacja jest odpowiedzialna za późne rozpoznawanie raka jajnika. Jak wspomniano wcześniej, schorzenie to w początkowym stadium zaawansowania nie daje charakterystycznych objawów. Z tego powodu odpowiednia diagnostyka często przedłuża się, a choroba ulega progresji. Jak wcześniej wspomniano blisko ¾ rozpoznań stawianych jest w III oraz IV stadium zaawansowania. Rozpoznania we wcześniejszym zaawansowaniu najczęściej stawiane są przypadkowo. Jak wspomniano wcześniej, objawy związane z rakiem jajnika nie należą do charakterystycznych – na co więc warto zwrócić uwagę? To między innymi ból w podbrzuszu, dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak zaparcia czy też wzdęcia. Pacjentki zgłaszają objawy dyzuryczne (nieprawidłowości ze strony układu moczowego), uczucie pełności oraz bólu w podbrzuszu. U części chorych pacjentek występuje powiększenie obwodu brzucha na skutek wodobrzusza. Wystąpienie niepokojących objawów warto skonsultować z lekarzem ginekologiem – nie wolno bagatelizować nawet stosunkowo niegroźnych symptomów.

Bibliografia:

http://onkologia.org.pl/nowotwory-jajnika-c56/

„Onkologia, podręcznik dla studentów i lekarzy” R. Kordek