Statystyki

22 lutego 2018

Omówienie każdej choroby nowotworowej z punktu widzenia danych statystycznych zawsze rodzi kilka pytań – czy to częsta choroba, oraz jaka jest szansa na wyzdrowienie? Dane liczbowe w jasny sposób potrafią odpowiedzieć na to pytanie. Bez wątpienia można jednak stwierdzić, że nowotwory mózgu nie należą do najczęstszych schorzeń. Zdecydowana większość nowotworów ośrodkowego układu nerwowego umiejscawia się wewnątrzczaszkowo, a jedynie 10 procent występuje w kanale kręgowym.

W zależności od źródła, które bierzemy pod uwagę możemy szacować, że nowotwory ośrodkowego układu nerwowego stanowią dwa lub trzy procent wszystkich zachorowań na nowotwory w Polsce. Dane procentowe nie wiele jednak mówią o liczbie osób, które chorują na nowotwory OUN (ośrodkowego układu nerwowego). W 2010 roku w Polsce zachorowało ponad 2700 osób. Z danych tych wynika również, że choroba praktycznie w takim samym stopniu dotyczy kobiet jak i mężczyzn (1350 kobiet oraz 1380 mężczyzn). Alarmujący jest fakt, że zachorowania na nowotwory w Polsce w ciągu ostatnich 30 latach uległy podwojeniu (w 1980 roku na nowotwór mózgu zachorowało 794 mężczyzn oraz 576 kobiet). Choroby onkologiczne mózgu wykazują zróżnicowanie pod względem częstości występowanie wśród różnych grup wiekowych – tylko u dzieci stanowią one nawet 20 procent wszystkich nowotworów złośliwych (u dzieci), zajmując niechlubne drugie miejsce pod względem częstości występowania, zaraz po białaczkach limfoblastycznych. Z kolei 15 procent wszystkich nowotworów mózgu występuje właśnie u dzieci. Wśród dorosłych najwięcej zachorowań ma miejsce między 50 a 65 rokiem życia.

Jak wcześniej wspomniano, w ciągu 30 lat nastąpiło podwojenie ilości zachorowań na nowotwory mózgu – obecnie jednak nie mamy już do czynienia ze wzrostem, a wręcz przeciwnie – doszło do stabilizacji i powolnego spadku ilości nowych rozpoznań nowotworów mózgu. Pomimo tego, że nowotwory mózgu występują zdecydowanie częściej u dzieci i młodych dorosłych, to według obecnych statystyk zachorowalność w ciągu ostatnich lat utrzymywała się na względnie stałym poziomie.

Biorąc pod uwagę objawy towarzyszące nowotworom mózgu oraz ogólną charakterystykę tego schorzenia z pewnością można stwierdzić, że terapia nowotworów mózgu stanowi duże wyzwanie. Niestety nie wszystkim pacjentom udaje się pokonać chorobę i przeżyć wiele lat w zdrowiu. Doskonałym odzwierciedleniem tej sytuacji są dane liczbowe mówiące o jedno rocznych przeżyciach u kobiet oraz mężczyzn. Niestety w ciągu dwóch lat odnotowano spadek ilości pacjentów, którym udało się pokonać chorobę nowotworową. W latach 2000 – 2002 jednoroczne przeżycia wyniosły odpowiednio 44,3 procent u mężczyzn oraz nie całe 50 procent (dokładnie 48,2 procent) wśród kobiet. Niestety kolejne lata nie napawały optymizmem, bowiem w kolejnym okresie (lata 2003 – 2005) odnotowano spadek jedno rocznych przeżyć, który wyniósł odpowiednio 43 procent wśród mężczyzn oraz niespełna 47 (dokładnie 46,9%) u kobiet. Niestety przeżycie w okresie pięcioletnim również nie wygląda optymistycznie i uśredniając te wartości oscyluje w graniach 20 procent (23,4 u mężczyzn oraz 18,7 u kobiet).

Z powyższych danych wynika, że nie wszystkim pacjentom udaje się skutecznie wyleczyć z nowotworu mózgu. Według danych statystycznych, ta grupa chorób onkologicznych jest przyczyną trzech procent zgonów z przyczyn nowotworowych w Polsce u obu płci. Tylko w 2010 roku z powodu nowotworu mózgu zmarło 2825 osób, a stosunek ilości zgonów kobiet i mężczyzn wyniósł blisko 1:1 (1413 mężczyzn oraz 1412 kobiet). Chociaż jeszcze na początku XXI wieku notowano wzrost umieralności z powodu tego schorzenia, to obecna analiza wskazuje, że stabilizację pod względem pacjentów, którzy ponieśli śmierć z powodu choroby onkologicznej mózgu. Zdecydowanie inaczej sytuacja wygląda u dzieci – w tej grupie chorych nowotwory mózgu stanowią aż 1/3 przyczyn zgonów z powodów nowotworowych. Wśród pacjentów dorosłych zdecydowana większość zgonów ma miejsce po 50 roku życia. Umieralność z powodu nowotworu mózgu plasuje się na podobnym poziomie uwzględniając płeć, co dotyczy zarówno dorosłych, jak i dzieci. Generalna stabilizacja, jeśli chodzi o umieralność z powodu choroby nowotworowej mózgu nie dotyczy wszystkich pacjentów – u chorych w wieku powyżej 65 lat mamy do czynienia ze wzrostem umieralności.

Niestety pierwsze objawy nowotworu mózgu nie zawsze są charakterystyczne i z tego powodu chorzy często nie trafiają pod opieką we właściwym czasie, który dałby szanse na wyleczenie. Warto także wiedzieć, ze właśnie mózg jest najczęstszą lokalizacją narządową, do której przerzutują inne narządy zajęte przez proces nowotworowy. Organy, w których toczy się proces nowotworowy dające przerzuty do mózgu to głównie płuca, nerka, rak piersi czy też nowotwory skóry (czerniak). Wystąpienie niepokojących objawów takich jak zmiany zachowania, bóle głowy czy też napady padaczkowe powinny być w trybie pilnym konsultowane przez lekarza. Czas od wykonania badania do wdrożenia leczenia może mieć decydujące znacznie w skuteczności podjętego leczenia, dlatego nie warto zwlekać z wizytą u lekarza neurologa.

Dostępne są różne sposoby leczenia przerzutów do mózgu i często polega na podawaniu kortykosterydów, przeprowadzaniu zabiegów chirurgicznych, radioterapii i chemioterapii. Zanim jednak dojdzie do wdrożenia odpowiedniego leczenia, przeprowadzana jest szczegółowa diagnostyka, która w przypadku nowotworu ośrodkowego układu nerwowego polega na wykonaniu rezonansu magnetycznego (MRI), który ma największe znaczenie. Oprócz badań obrazowych wykonuje się także analizę histopatologiczną zmiany podejrzanej o charakter nowotworowy.