Statystyki

13 marca 2018

Nowotwór oka – statystyki 

W 2015 roku w Polsce wystąpiło 163 281 nowych zachorowań na choroby nowotworowe. To ogromna liczba, która z roku na rok niestety wzrasta. Wiele mówi się na temat najczęstszych chorób onkologicznych takich jak rak piersi, płuca, gruczołu krokowego czy jelita grubego. Należy także pamiętać o znacznie rzadziej występujących rodzajach nowotworów – co warto wiedzieć na temat nowotworu oka?

Spójrzmy na nowotwór oka w liczbach. Biorąc pod uwagę dane procentowe, nowotwory oka stanowią blisko 0,2 procenta wszystkich zachorowań na nowotwory (0,18 procenta wśród mężczyzn oraz 0,21 procenta wśród kobiet). Zazwyczaj dane procentowe nie dają jasnego obrazu związanego z ilością chorych zapadających na poważne schorzenie. Warto porównać dane statystyczne z kolejnych dekad. W 2000 roku na nowotwory oka zachorowało 98 mężczyzn, a w 2010 roku liczba ta wzrosła, wynosząc 128 mężczyzn. Dla porównania w 2000 roku nowotwór oka stwierdzono u 96 kobiet, a w 2010 u 145 kobiet. Ogółem w 2010 roku u 273 osób zdiagnozowano nowotwór oka.. Opierając się na danych statystycznych można łatwo zauważyć, że nowotwór oka częściej występuje u kobiet. Zapewne rodzi się pytanie – kto najczęściej choruje na to schorzenie? Która grupa wiekowa jest najbardziej narażona na zachorowanie? Ryzyko dla nowotworu oka charakteryzuje się tak zwanym rozkładem bimodalnym. Co to oznacza w praktyce? Ryzyko zachorowania jest największe w pierwszych latach życia (pierwsza dekada) oraz po 70 roku życia. Według dostępnych danych statystycznych z blisko 40 lat duży wzrost zachorowań był notowany w połowie lat ’90. Tendencja spadkowa pojawiła się dopiero około 2000 roku, kiedy po spadku ilości zachorowań pojawił się znów wzrost około 2010 roku. Dobrą informacją dla chorych jest średni czas przeżycia chorych z nowotworem oka, który w kolejnych latach ulega wzrostowi. W latach 2000 -2002 1-roczne przeżycia wyniosły odpowiednio 84,4 procenta u mężczyzn oraz 82,6 procenta wśród kobiet. Dla porównania, w latach 2003 – 2005 wskaźnik związany z przeżyciem 1–rocznym uległ nieznacznej poprawie, wynosząc 88,3 procenta wśród mężczyzn oraz 91,9 procenta wśród kobiet. Przeżycia w skali 5 – letniej wynoszą ponad 50 procent i ulegają stałemu wzrostowi. W latach 2000 – 2002 przeżycia wyniosły 53,5 procenta, osiągając wzrost do 65,2 procenta w latach 2003 – 2005. U kobiet wzrost przeżywalności w skali 5 letniej nie był równie wysoki – 62 procent w latach 2000 – 2002 w porównaniu do 64,2 procenta w latach 2003 – 2005. Podobnie jak w przypadku innych nowotworów, nie wszystkim chorym udaje się wygrać walkę z chorobą onkologiczną. Ogółem z powodu nowotworu oka w 2010 roku zmarło ponad 80 osób – to znaczny spadek w porównaniu z latami ’90, gdzie ilość zgonów przekraczała 100 (130 osób w 1990 roku i 118 w 1995 roku). Ryzyko zgonu z powodu choroby nowotworowej oka wzrasta wraz z wiekiem, począwszy od 6 dekady życia. Rokowanie w dużej mierze zależy od lokalizacji guza – przykładowo czerniak błony naczyniowej oka lepiej rokuje, gdy zlokalizowany jest w przednim odcinku oka. Można powiedzieć, że dobrą informacją jest fakt, że umieralność z powodu nowotworów oka w ostatnich latach wykazała tendencję malejącą.

Oprócz danych związanych z statystyką warto wspomnieć także o kilku faktach związanych z nowotworem oka – najczęstszym pierwotnym, złośliwym nowotworem oka jest czerniak złośliwy. Oczywiście pojawiający się w oku nowotwór może mieć pierwotne ognisko w innym narządzie – przykładowo do błony naczyniowej przerzutuje rak sutka, płuca, czy też nerki. Według danych statystycznych przerzuty do gałki ocznej występują znacznie częściej niż pierwotne nowotwory tej okolicy i zdecydowanie częściej pojawiają się w tylnym odcinku oka. Najczęściej przerzuty lokalizują się w obrębie naczyniówki (nawet 50 procent przerzutów). W przypadku przerzutów najczęstszą lokalizacją pierwotną jest rak sutka oraz rak płuca. Niestety pojawienie się przerzutów do gałki ocznej najczęściej świadczy o dużym zaawansowaniu procesu nowotworowego. Statystycznie czas przeżycia z przerzutami do gałki ocznej to 7 miesięcy oraz 15 miesięcy z przerzutami do oczodołu. Jakie objawy towarzyszą chorym? Niejednokrotnie pojawia się ból oraz obniżona ostrość wzroku – dotyczy to głównie chorych z przerzutami wewnątrzgałkowymi. Nieco inne objawy dają przerzuty do oczodołu – w tych chorych dominującym objawem jest wytrzeszcz gałki ocznej (dotyczy to nawet 75 procent chorych), mogą pojawić się także zaburzenia w jej prawidłowej ruchomości. Należy jednak pamiętać, że najczęstszą przyczyną wytrzeszczu gałki ocznej jest nadczynność tarczycy (choroba Gravesa – Basedowa), co bierze się pod uwagę w pierwszej kolejności przy diagnostyce różnicowej.

Mówiąc szczegółowo o nowotworach oka nie sposób nie wspomnieć o nowotworach całego oczodołu oraz układu wzrokowego, które zaliczamy do nowotworów ośrodkowego układu nerwowego. Okazuje się, że nawet blisko połowę nowotworów oczodołu stanowią zmiany naciekające tkanki oczodołu lub wpuklające się do jego wnętrza. Niecałe 10 procent mogą stanowić przerzuty nowotworowe, które podobnie jak w przypadku oka najczęściej pochodzą z płuca i sutka.

Wystąpienie niepokojących objawów ze strony narządu wzroku jest wskazaniem do pilnej wizyty u lekarza okulisty. Rozpoznanie informujące o konkretnym rodzaju nowotworu ustalane jest w oparciu o wynik badania histopatologicznego. W pierwszej kolejności wykonywane są jednak takie badania jak tomografia komputerowa (TK), rezonans magnetyczny (MRI) czy nawet łatwo dostępne badanie ultrasonograficzne (USG). Pomimo tego, że nowotwory oka nie należą do częstych schorzeń, to pod żadnym pozorem nie należy bagatelizować niepokojących objawów. U wielu chorych symptomy, które są niepokojące najczęściej mają inną etiologię niż nowotwory, jednak to lekarz powinien zadecydować o ewentualnej dalszej diagnostyce, która wykluczy ewentualne nieprawidłowości w obrębie samej gałki ocznej lub oczodołu.

Bibliografia:

„Patologia znaczy słowo o chorobie” T2 J. Stachura, W. Domagała
http://onkologia.org.pl/nowotwory-oka-c69/