Diagnostyka

22 lutego 2018

Nowotwory męskiego układu rozrodczego zajmują szczególne miejsce w onkologii. Niestety, to jeden z najczęstszych typów nowotworów u młodych mężczyzn. Faktem jest, że mężczyźni bardzo często zbyt późno trafiają pod opiekę lekarza. Powód? Najczęściej nieuzasadniona wstydliwość i stres przed badaniem. Co warto wiedzieć na temat nowotworów jądra i kiedy koniecznie należy udać się do lekarza?

Nowotwór jądra – przyczyny

W celu usystematyzowania, warto wspomnieć, że podział nowotworów jądra opiera się na nasieniakach i nienasieniakach, które różnią się między innymi sposobem leczenia.

Wielu pacjentów zadaje sobie pytanie: dlaczego właśnie ja zachorowałem? Co jest winne mojej chorobie? Nie zawsze możliwa jest jednoznaczna odpowiedź. Znane są jednak czynniki ryzyka, które sprzyjają nowotworom jądra. Oczywiście ich obecność nie oznacza, że choroba na pewno wystąpi. Największe ryzyko rozwoju raka jądra związane jest z nowotworem jądra w wywiadzie – taka sytuacja kliniczna w przeszłości zwiększa ryzyko nowotworu nawet 500 krotnie. Kolejnym czynnikiem ryzyka, znacznie zwiększającym prawdopodobieństwo wystąpienia choroby nowotworowej jądra jest wnętrostwo (20 – 40-krotny wzrost ryzyka). Warto wspomnieć, że jest to jedna z najczęściej występujących wad rozwojowych wśród chłopców i polega ona na obecności jądra poza moszną. Możliwe jest leczenie zarówno zachowawcze, jak i operacyjne. Oprócz nowotworu jądra powikłaniem jest również bezpłodność lub ograniczenie płodności w przyszłości. W kwestii czynników ryzyka nie ma jednoznacznego stanowiska co do wpływu czynników środowiskowych lub urazów. Wiadomo natomiast, że kwestie związane z nieprawidłowościami genetycznymi mogą mieć wpływ na rozwój nowotworu jądra.

Nowotwór jądra – objawy

Niestety świadomość pacjentów nadal jest zbyt niska i nie wielu mężczyzn wie, kiedy należy zgłosić się do lekarza. Wiele zależy od samobadania, bowiem niepokojące zmiany zauważone przez samego pacjenta są wskazaniem do pilnej kontroli lekarskiej. Najczęściej jest to niebolesne powiększenie jądra. W niektórych przypadkach występuje także zaczerwienie skóry moszny.

Rak jądra objawy przerzutów

Chociaż nowotwory jądra cechują się dobrym rokowaniem, niepodjęcie leczenia w odpowiednim czasie może skutkować pojawieniem się przerzutów do innych narządów. Występujące symptomy to między innymi ból brzucha (spowodowany powiększeniem węzłów chłonnych zaotrzewnowych), a w przypadku pojawienia się przerzutów na przykład do płuc obecne są typowe objawy związane z zajęciem układu oddechowego – na przykład duszność i krwioplucie. W przypadku przerzutów do kości – pojawiają się bóle kostne.

Nowotwór jądra – jak rozpoznać?

Jak wspomniano wcześniej, wiele zależy od wykrycia niepokojących zmian przez samego pacjenta – w przypadku nowotworów jadra nie są prowadzone żadne badania przesiewowe, dzięki którym byłoby możliwe wykrycie choroby na wczesnym etapie zaawansowania. Oczywiście podczas wizyty lekarskiej wykonywane jest podstawowe badanie fizykalne oraz jeśli istnieje taka konieczność korzysta się z USG (badanie ultrasonograficzne). W zależności od wyniku badania histopatologicznego oraz decyzji lekarza przydatne może się okazać wykorzystanie dodatkowych badań, które pomogą ustalić i naprowadzić na właściwy tor w kwestii rozpoznania. Część z tych badań można wykonać z krwi, pobierając jej próbkę do oznaczenia konkretnych parametrów. Należą do nich miedzy innymi oznaczenie stężenia markerów nowotworowych takich jak beta–hCG (gonadotropina kosmówkowa), AFP (alfa-fetoproteina) czy też LDH (dehydrogenaza mleczanowa). Oprócz badań laboratoryjnych wykonuje się także inne obrazowe badania diagnostyczne, takie jak RTG (zdjęcie radiologiczne) klatki piersiowej, tomografia komputerowa (TK), scyntygrafia kości czy też rezonans magnetyczny (MRI). Pomimo zaawansowanych badań diagnostycznych największą rolę odrywa samobadanie pacjenta. Podobnie jak w przypadku większości nowotworów, pełne rozpoznanie stawiane jest jedynie w oparciu o ocenę histopatologiczną zmiany podejrzanej o charakter nowotworowy.

Nowotwór jądra – leczenie

Po pierwsze należy wspomnieć, że odpowiednio wcześnie wykryta choroba nowotworowa jądra ma szanse na pełne wyleczenie u niemal wszystkich pacjentów. Dotyczy to również chorych będących w znacznym stopniu zaawansowania. U większości z nich udaje się osiągnąć pięcioletnie przeżycie. Naturalnym jest, że rodzi się pytanie jak leczyć nowotwór jądra? W przypadku tego schorzenia dostępnych jest kilka sposobów leczenia w zależności od stopnia zaawansowania oraz rodzaju nowotworu. Najczęściej jednak w pierwszym etapie wykonywana jest orchidektomia, czyli usunięcie jądra. Dalsze etapy leczenia mogą obejmować radioterapię, chemioterapię lub metody łączone.

Nowotwór jądra u mężczyzny to jedno z najczęstszych schorzeń onkologicznych. Dotyczy głównie osób młodych – między innymi z tego względu konieczna jest właściwa edukacja wszystkich mężczyzn o konieczności przeprowadzania badania jąder. W tym celu najlepiej umówić się na wizytę do lekarza urologa. Jakikolwiek niepokojący symptom powinien być zweryfikowany badaniem lekarskim. Warto zwrócić również uwagę, że wielu mężczyzn czuje strach przed wizytą u urologa, co z kolei opóźnia czas wdrożenia skutecznego leczenia. Strach i wstyd jest jednak nieuzasadniony, bowiem badanie nie jest bolesne, a dla lekarza urologa jest czymś oczywistym. W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej wydarzeń i akcji propagujących oraz zwiększających świadomość mężczyzn na temat chorób męskiego układu rozrodczego. Jedną z nich jest „movember”, organizowana co roku w listopadzie. W tym okresie mężczyźni w celu zwrócenia uwagi oraz jedności zapuszczają wąsy i brodę. Do akcji przyłącza się wiele znanych osób, dzięki czemu wydarzenie to ma jeszcze większy zasięg. Oczywiście należy pamiętać, że wybadana zmiana na jądrze nie zawsze musi oznaczać chorobę nowotworową. O tym, jakie kroki należy podjąć decyduje lekarz w oparciu o badania diagnostyczne.

Bibliografia:
„Onkologia podręcznik dla studentów i lekarzy” R. Kordek