Nowotwór jądra

10 sierpnia 2017
Autor: lek. Mateusz Nawrocki

Wśród mężczyzn temat nowotworu jądra nadal stanowi temat tabu. Między innymi z tego powodu prowadzona jest kampania społeczna o nazwie „Movember” – akcje uświadamiające oraz możliwości wykonania bezpłatnych badań jąder mają miejsce w listopadzie. Nie warto jednak czekać aż do listopada – jądra należy badać samemu raz w miesiącu. Podobnie jak w przypadku innych chorób nowotworowych, również w możliwościach skutecznego wyleczenia raka jądra kluczowe jest podjęcie odpowiednich działań w jak najszybszym czasie.

Nowotwór jąder u mężczyzn – epidemiologia

O tym jak ważnym tematem jest nowotwór jąder świadczy również epidemiologia. To najczęściej występujący rodzaj nowotworu u mężczyzn w wieku 20 – 44 lat. Statystycznie ze wszystkich zachorowań aż 70 procent ma miejsce w przedziale 20 – 39 lat. Wraz z wiekiem ryzyko rozwoju nowotworu jądra maleje. Chorują więc głównie młodzi mężczyźni, a ryzyko rozwoju nowotworu wzrasta po 15 roku życia. Niestety, podobnie jak w przypadku innych chorób nowotworowych, również w przypadku tych dotyczących jądra na przestrzeni ostatnich lat notuje się wzrost zachorowań.

Nowotwór jąder – rodzaje

Pod względem patomorfologicznym nowotwory jąder w ponad 90 procentach są nowotworami germinalnymi – występują głównie u młodych mężczyzn i szybko dają przerzuty do innych narządów. Do tego typu nowotworów zaliczamy nasieniaki, raki zarodkowe oraz potworniaki. Nowotwory jądra powstające ze sznurów płciowych stanowią guzy z komórek Leydiga, guzy z komórek Sertolego, guzy mieszane i częściowo zróżnicowane.

Nowotwór jądra – objawy

Objawy nowotworów jądra we wczesnym stadium zaawansowania najczęściej dotyczą samego jądra. Jakie symptomy powinne wzbudzić szczególny niepokój? Najczęściej jest to powiększenie jądra – niebolesne. Często nad zmianą występuje zaczerwienie skóry. Dodatkowo może wystąpić uczucie ciężaru w mosznie oraz jej powiększenie na skutek gromadzenia się płynu w jej obrębie. Objawy te często wiążą się z niepotrzebnym wstydem u mężczyzn, przez który odwlekają wizytę u specjalisty. To nierozważne  postępowanie, bowiem duże znaczenie w powodzeniu leczenia ma szybka diagnoza i szybkie wdrożenie terapii. Jeśli nie zostanie podjętaodpowiednia diagnostyka oraz terapia , często mogą wystąpić objawy związane z przerzutami nowotworu jądra do innych narządów. Mogą to być bóle brzucha (pojawiające się na skutek powiększenia węzłów chłonnych) oraz krwioplucie (będące objawem przerzutów do płuc). Rak rzadko rozwija się w obrębie dwóch jąder – najczęściej dotyczy jednego. Szczegółowe badania pozwalają na określenie obszaru zajętego przez chorobę nowotworową.

Nowotwór jądra – jak rozpoznać?

Oczywiście pełne rozpoznanie stawiane jest na podstawie badania histopatologicznego. Jednak zanim do niego dojdzie, wykonywany jest szereg badań, które mają na celu potwierdzenie rozpoznania nowotworu jądra. Pierwszym elementem jest samobadanie – mężczyźni powinni badać jądra przynajmniej raz w miesiącu (analogicznie do kobiet, które powinny wykonywać samobadanie piersi). Wykrycie jakiejkolwiek nieprawidłowości powinno skłonić do natychmiastowej wizyty u lekarza. Nowotwór ten ma często postać masy, która nie daje się oddzielić od jądra. Jeśli podczas samobadania wyczujesz taką nieprawidłowość, konieczna jest jak najszybsza wizyta u lekarza urologa celem przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki. Jednym z pierwszych wykonywanych badań jest USG (ultrasonografia) jąder. To badanie łatwo dostępne, bezpieczne, bezbolesne i niewymagające wcześniejszego przygotowania pacjenta. Wykonuje się również badania z krwi (markery takie jak AFP i beta – HCG), których wzrost może nastąpić w przebiegu rozwoju nowotworów jądra. W dalszej kolejności przeprowadza się badanie RTG klatki piersiowej oraz tomografię komputerową (TK).

Nowotwór jądra – leczenie

Jeśli wstępna diagnoza zostanie potwierdzona, konieczne jest wprowadzenie odpowiedniego leczenia. Tak zwanym „złotym standardem” w leczeniu raka jądra jest jego chirurgiczne usunięcie – fachowo nazywane orchidektomią. Operacja trwa zazwyczaj około godziny i jest przeprowadza w warunkach sali operacyjnej. U mężczyzn często pojawia się  obawa  przed operacją – warto jednak zaznaczyć, że jedno jądro jest wystarczające do zachowania płodności oraz produkcji hormonów. W zależności od rodzaju nowotworu oraz stopnia zaawansowania choroby zapada decyzja o kolejnych etapach leczenia – może to być radioterapia lub chemioterapia. Orchidektomię wykonuje się również w przebiegu innych schorzeń, nie tylko nowotworów jądra – na przykład w raku prostaty.

Nowotwór jądra – rokowanie

Rokowanie w nowotworach jądra jest pomyślne – oczywiście, jeśli zostaną wcześnie wykryte i zostanie wprowadzone niezbędne leczenie. Wskaźniki 5-letnich przeżyć szacuje się na około 90 procent.

Nowotwory jądra zasługują na szczególną uwagę. To schorzenie, które występuje u młodych mężczyzn. Poważnym problemem jest opóźnienie i zwlekanie z wizytą u lekarza urologa. Dotyczy to szczególnie młodych mężczyzn, którzy odczuwają wstyd przed wizytą lekarską. Wyleczalność raka jądra jest wysoka, jednak warto zaznaczyć, że każdy przypadek powinien być traktowany indywidualnie.

Bibliografia:

„Patologia znaczy słowo o chorobie” J. Stachura

„Onkologia podręcznik dla studentów i lekarzy” R. Kordek

http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-jadra-c62/