Diagnostyka

22 lutego 2018

W Polsce nowotwór gardła jest schorzeniem, które diagnozuje się u około 900 osób w ciągu roku. Znacznie większą grupą pacjentów są mężczyźni, którzy chorują 5 razy częściej niż kobiety. Kiedy warto iść do lekarza i w jaki sposób diagnozuje się nowotwór gardła?

Mówiąc o nowotworach gardła warto wspomnieć również, że obecnie panuje podział na raka ustnej, krtaniowej oraz nosowej części gardła. Rak gardła klasyfikowany jest do większej grupy nowotworów głowy i szyi.

Rak gardła – przyczyny

Obowiązujący podział anatomiczny nowotworów gardła ma odzwierciedlenie w czynnikach ryzyka, które są odpowiedzialne za wystąpienie schorzenia. W przypadku nowotworów części ustnej oraz krtaniowej największe znaczenie ma narażenie na dym tytoniowy oraz wysokoprocentowy alkohol – częściowo tłumaczy to fakt, dlaczego częściej chorują mężczyźni niż kobiety. Okazuje się także, że wirus HPV (ang. Human papilloma virus) ma znaczenie w rozwoju tego podtypu nowotworu. Do zakażenia dochodzi najczęściej na drodze kontaktów seksualnych. Nieco inaczej wygląda kwestia czynników ryzyka związanych z rakiem nosowej części gardła – wiele wskazuje na to, że istnieje związek z zakażeniem wirusem Epsteina – Barr i rozwojem właśnie tego nowotworu. Charakterystyczną cechą jest również występowanie tego nowotworu w określonych częściach świata – w tym wypadku południowej części Chin oraz krajach środkowo – wschodniej Azji. Narażenie na dym tytoniowy w przypadku tego podtypu raka gardła nie ma aż tak dużego znaczenia.

Rak gardła – symptomy

Jakie są typowe objawy raka gardła? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto również wrócić do podziału anatomicznego, który klasyfikuje nowotwory gardła. Uczucie guza w gardle (ciała obcego) często towarzyszy nowotworom części ustnej gardła oraz części krtaniowej. Pierwsze objawy tego nowotworu niejednokrotnie związane są z bólem w trakcie połykania pokarmów, płynów a nawet śliny. Często objawy mają zmienne nasilenie, co w wielu przypadkach opóźnia zgłoszenie się do lekarza i opóźnia postawienie właściwego rozpoznania. Jednym z pierwszych symptomów związanych z nowotworem gardła może być powiększenie węzłów chłonnych okolicy szyi. Nieco inaczej przebiega rak części nosowej gardła – dynamizm choroby jest bardzo duży i często dochodzi do występowania odległych przerzutów poza gardło (jama brzuszna, a nawet kości i szpik kostny). W przebiegu raka części nosowej gardła mogą wystąpić także objawy neurologiczne wynikające z nacieczenia opon mózgowo – rdzeniowych, okolicznych nerwów czaszkowych, a nawet tkanki mózgowej. Dodatkowe objawy, które są konsekwencją wzrostu miejscowego guza to bóle głowy, lokalne krwawienia i zatkanie nosa.

Rak gardła – diagnostyka

W przypadku podejrzenia raka gardła wykonywane są badania, które mają na celu potwierdzenie lub wykluczenie występowania choroby. Podobnie jak w przypadku innych, nieonkologicznych schorzeń cały proces diagnostyczny rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego oraz podstawowego badania fizykalnego w skład, którego wchodzi także specjalistyczne badanie laryngologiczne. W jego trakcie używa się sprzętu, dzięki któremu możliwa jest ocena wyglądu krtani, fałdów głosowych. Krtań zawsze bada się w dwóch pozycjach –zarówno podczas oddychania jak i mówienia. Laryngoskopię (badanie krtani) można podzielić na laryngoskopię bezpośrednią oraz pośrednią. Pierwszy rodzaj odnosi się do diagnostyki odbywającej się w ramach sali operacyjnej, kiedy pacjent jest znieczulony oraz zaintubowany. Laryngoskopia pośrednia wykonywana jest w warunkach gabinetu ambulatoryjnego, gdzie pacjent nie jest znieczulony. W tym celu wykorzystuje się specjalne narzędzia laryngologiczne. Jeśli istnieją ku temu wskazania, pobierany jest wycinek zmienionej błony śluzowej do badania histopatologicznego. Materiał do diagnostyki można uzyskać na drodze biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) lub na drodze zabiegu chirurgicznego. Jeśli istnieją ku temu przesłanki wykonuje się badania obrazowe takie jak tomografia komputerowa (TK), USG (badanie ultrasonograficzne) czy też rezonans magnetyczny (MRI). Oprócz wspomnianych badań wykonuje się również badanie RTG (zdjęcie radiologiczne) klatki piersiowej – w dwóch projekcjach. W przypadku raka nosowej części gardła wykonuje się także scyntygrafię kości oraz biopsję szpiku kostnego. Niezależnie od rodzaju nowotworu gardła decydujące znaczenie w postawieniu rozpoznania ma ocena histopatologiczna zmiany pobranej do badania.

Rak gardła bez wątpienia nie należy do częstych schorzeń. Nie prowadzi się również żadnych badań przesiewowych, dzięki którym byłoby możliwe postawienie rozpoznania na wczesnym etapie zaawansowania. Między innymi z tego powodu tak ważne są działania prewencyjne, które mają na celu ograniczenie ryzyka rozwoju choroby – polegają one głównie na unikaniu ekspozycji na szkodliwe czynniki mające wpływ na rozwój choroby. Pojawienie się niepokojących objawów powinno zostać skonsultowane z lekarzem laryngologiem. Wczesne postawienie rozpoznania daje większe szanse na wdrożenie efektywnego leczenia.

Bibliografia:

„Onkologia podręcznik dla studentów i lekarzy” R. Kordek

http://onkologia.org.pl/nowotwory-gardla/