Radioterapia

12 czerwca 2017

Radioterapia jest jedną z metod leczenia chorób nowotworowych. To technika, która stosowana jest niejednokrotnie jako jeden z kolejnych elementów leczenia – obok chemioterapii i zabiegów chirurgicznych. Zdarzają się również sytuacje kliniczne, w których radioterapia nie stanowi odrębnego sposobu leczenia – jest jedną z jego składowych. Należy jednak pamiętać, że nie wszystkie nowotwory są wrażliwe na leczenie właśnie za pomocą radioterapii. To sposób leczenia, który wykorzystywany jest również w leczeniu paliatywnym – czyli sytuacji w której nie jest możliwa całkowita eliminacja nowotworu, a celem terapii jest zapewnienie Choremu odpowiedniej jakości życia.

Wiele osób zadaje sobie pytanie – „radioterapia, co to jest?” To jeden ze sposobów leczenia nowotworów do którego wykorzystuje się energię pochodzącą z promieniowania jonizującego. Radioterapia nowotworów działa w dwóch mechanizmach – pośrednim oraz bezpośrednim. Efektem działania promieniowania jonizującego jest uszkodzenie niektórych struktur w komórkach, i w konsekwencji hamowanie podziałów komórek oraz ich czynności. Z procesem radioterapii związane jest również pojęcie promieniowrażliwości, czyli wrażliwości komórek na napromienianie i dotyczy ono komórek zdrowych jak i nowotworowych. W radioterapii stosowane są również odpowiednie jednostki – należy do nich gray (Gy).

Radioterapia – rodzaje

Istnieje kilka różnych podziałów radioterapii – omówienie każdego z ich znacznie wykracza poza ramy niniejszego opracowania. Warto jednak przybliżyć kilka najważniejszych pojęć dotyczących radioterapii. Nazwy tego procesu terapeutycznego odnoszą się również do wskazań, wedle, których przeprowadzane jest leczenie.

Radioterapia radykalna- jak sama nazwa wskazuje, jej celem jest całkowite wyleczenie z choroby nowotworowej.

Radioterapia indukcyjna – inna nazwa tej procedury to radioterapia neoadiuwantowa (podobne określenie stosowane jest w odniesieniu do chemioterapii). Zarówno chemioterapia jak i radioterapia są stosowane przed zabiegiem chirurgicznym. Celem takiego leczenia jest zmniejszenie masy guza, a co za tym idzie zwiększenie powodzenia leczenia zabiegowego.

Radioterapia uzupełniająca- inna nazwa tej procedury to radioterapia adiuwantowa, która stosowana jest najczęściej po zabiegach chirurgicznych. Jej celem jest eliminacja ewentualnych mikroprzerzutów oraz zwiększenie prawdopodobieństwa całkowitego wyleczenia z choroby nowotworowej. W przypadku niektórych nowotworów z uwagi na charakter ich wzrostu nie zostają usunięte wszystkie ogniska nowotworu za pomocą zabiegu chirurgicznego. W takiej sytuacji korzystne jest zastosowanie leczenia uzupełniającego – oprócz radioterapii może być nim również chemioterapia. W niektórych przypadkach stosuje się również połączenie obydwu metod – mówimy wtedy o chemioradioterapii.

Innym podziałem radioterapii jest ten, który uwzględnia źródło promieniowania jonizującego w odniesieniu do tkanki nowotworowej (a więc w odniesieniu do chorego). Często spotykanym pojęciem jest brachyterapia. To technika w której źródło promieniowania (w tym celu stosuje się pierwiastki promieniotwórcze) można umieścić w obrębie guza nowotworowego lub naturalnych przestrzeniach ciała.

Radioterapia – skutki uboczne.

Dla wielu osób sama myśl związana z chorobą nowotworową jest paraliżująca. Podobnie wygląda kwestia związana z leczeniem nowotworów. Wokół efektów ubocznych terapii (każdego rodzaju terapii, zarówno chemio- jak i radioterapii) krąży wiele mitów.

Mówiąc o radioterapii i jej działaniach niepożądanych należy wziąć pod uwagę kilka kwestii, które mają wpływ na wystąpienie efektów ubocznych. Celem radioterapii jest zniszczenie a komórkek nowotworowych. Jednak, stosowane promieniowanie jonizujące uszkadza również komórki zdrowe. Stopień zaawansowania działań niepożądanych zależy od umiejscowienia poddawanej radioterapii tkanki, ale także siły z jaką na nią działa. Warto także zaznaczyć, że efekty uboczne u każdego chorego mogą wyglądać zupełnie inaczej – wiele zależy od osobniczej predyspozycji. W przebiegu radioterapii często pojawiają się zmiany skórne, które mogą przybierać różną formę nasilenia. Niejednokrotnie może wystąpić rumień skóry, nadwrażliwość na dotyk, świąd, nadmierna suchość czy też zaczerwienienie. W przypadku radioterapii stosowanej w regionie głowy i szyi może wystąpić suchość śluzówek, obrzęk skóry, podrażnienie czy też zmiana percepcji smaków. Powikłaniem radioterapii może być również ogólne osłabienie, gorączka, nudności lub wymioty. Objawy mogą się całkowicie różnić u każdego człowieka – niektóre z nich mogą w ogóle nie wystąpić. Pojawienie się jakichkolwiek niepokojących symptomów w przebiegu radioterapii powinno być skonsultowane z prowadzącym zespołem lekarzy.

Radioterapia – i co dalej?

Nie jest możliwe jednoznaczne wskazanie „przepisu” na udaną terapię choroby nowotworowej. Każdy pacjent jest inny i w wielu przypadkach terapia jest indywidualnie dopasowywana do sytuacji klinicznej oraz rodzaju nowotworu, który występuje u konkretnego chorego. Dalsze postępowanie jest uzależnione również od stanu klinicznego pacjenta.