Leczenie chirurgiczne raka

22 marca 2018

Leczenie chirurgiczne raka

Leczenie chirurgiczne raka to metoda znana od setek lat – zanim opracowano zaawansowane techniki terapii nowotworów to właśnie chirurgia była podstawowym sposobem walki z chorobami onkologicznymi. W czasie rozwoju nauk medycznych (oraz pokrewnych) opracowano zaawansowane metody operacyjne. Mowa o rozwoju laparoskopii, która pozwoliła na małoinwazyjne chirurgiczne leczenie. Między innymi właśnie ta metoda pozwala na szybki powrót do codziennej aktywności chorego.

Leczenie chorób nowotworowych

Prowadzenie terapii onkologicznej możliwe jest na kilka różnych sposobów – chemioterapia, radioterapia, hormonoterapia, terapia biologiczna, czy też chirurgia. Każda z tych metod ma swoją specyfikę – nie ma także jednego uniwersalnego protokołu leczniczego dla wszystkich chorób nowotworowych. Warto zaznaczyć, że chirurgia onkologiczna to nie tylko zabieg polegający na usunięciu tkanki nowotworowej. Mówimy wtedy o operacji radykalnej, czyli usunięciu nowotworu w całości. Wyróżniamy także często wykonywane operacje diagnostyczne, które polegają na obejrzeniu narządów jamy brzusznej lub klatki piersiowej i ewentualnym pobraniu podejrzanej tkanki o charakter onkologiczny do badania histopatologicznego. Specyficzną grupę operacji stanowią tak zwane operacje zapobiegawcze. Polegają one na wczesnym usunięciu zmian, których pozostawienie bez ingerencji chirurgicznej mogłoby się wiązać z ryzykiem transformacji nowotworowej. Przykładem jest usuwanie niepokojących zmian skórnych czy też polipów jelita grubego.

W przypadku zaawansowanej choroby nowotworowej zastosowanie może mieć operacja redukcyjna, którą wykonuje się w połączeniu z innymi technikami leczniczymi (na przykład chemio- lub radioterapia), które mają za zadanie zredukować pozostałą po operacji masę guza.

Chirurgiczna metoda leczenia raka często wiąże się z usunięciem całego narządu – nie jest to jednak regułą. Przykładem może być leczenie raka piersi, który jeśli zostanie wykryty odpowiednio wcześnie daje szanse na usunięcie guza wraz z marginesem przy zachowaniu dobrego efektu estetycznego. U części pacjentek może okazać się konieczne leczenie uzupełniające w postaci chemioterapii, radioterapii lub hormonoterapii. Pacjentki, które wygrały walkę z chorobą nowotworową piersi mogą mieć wykonywane operacje rekonstrukcyjne, dzięki którym możliwe jest odtworzenie naturalnego wyglądu piersi.

Należy pamiętać, że celem chirurgii onkologicznej nie zawsze jest całkowite wyleczenie chorego. Mowa o operacjach paliatywnych, które wykonywane są u chorych będących w bardzo zaawansowanym stadium choroby nowotworowej, która nie daje nadziei na pełne wyleczenie. Leczenie to ma za zadanie zmniejszyć cierpienie chorego oraz podnieść jakość jego życia. Przykładem może być wyłonienie stomii (co może być konieczne w przypadku występowania niedrożności u chorych z rakiem jelita grubego), czy też wykonanie tracheostomii u pacjenta zmagającego się z dusznością występującej w przebiegu raka krtani.

W przypadku chirurgicznych operacji onkologicznych wykonuje się także biopsję węzła wartowniczego. Czym jest węzeł wartowniczy? Nazwa, która może się wydawać mało medyczną w rzeczywistości jest dokładnym odwzorowaniem funkcji, jaką spełnia właśnie węzeł wartowniczy w ludzkim organizmie – jest on pierwszym węzłem chłonnym, który stoi na drodze spływu chłonki (limfy) z zmiany nowotworowej. To właśnie zazwyczaj w tym miejscu gromadzą się przerzutowe komórki nowotworowe. Obecność przerzutów w węźle wartowniczym niesie ze sobą ryzyko występowania komórek nowotworowych w innych węzłach regionalnych, chociaż nie jest to regułą. Biopsja węzła wartowniczego jest standardowym postępowaniem u chorych na raka piersi i czerniaka skóry.

Jak wcześniej wspomniano sposoby leczenia nowotworów są różne. Pomimo tego, że chirurgia jest inną dyscypliną medyczną niż onkologia, to lekarze tych dwóch specjalności bardzo często ze sobą współpracują. Właśnie chirurgia jest często jedynym sposobem leczenia, lub też wstępem do kolejnych etapów terapeutycznych. W każdym przypadku należy jednak brać pod uwagę ogólny stan chorego oraz jego rokowanie, bowiem u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową cierpienie pacjenta oraz ryzyko związane z operacją może przewyższać korzyści wynikające z przeprowadzonej operacji chirurgicznej. Decyzja o zaniechaniu leczenia chirurgicznego podejmowana jest przez zespół lekarzy. Podjęcie właściwej decyzji ułatwia międzynarodowa klasyfikacja nowotworów, która ocenia stopień zaawansowania nowotworu oraz możliwości lecznicze.

Operacje w chirurgii onkologicznej są różne – od tych, w których wycinany jest niewielki skrawek tkanki jak ma to miejsce w przypadku znamion skórnych po usuwanie całych narządów zajętych przez proces nowotworowy. W leczeniu onkologicznym coraz większe zastosowanie mają metody małoinwazyjne, dzięki którym chory może szybko wrócić do swoich codziennych obowiązków. Właśnie dzięki tym metodom uzyskiwany jest także dobry efekt estetyczny. Jedną z tych technik jest metoda laparoskopowa, którą stosuje się nie tylko w onkologii (jest złotym standardem na przykład w cholecystektomii). To także dobra metoda diagnostyczna, która pozwala na pobranie wycinków do badań histopatologicznych, a także dzięki niej możliwa jest ocena narządów wewnętrznych jamy brzusznej.

Bez wątpienia chirurgia onkologiczna jest jedną z najtrudniejszych specjalizacji lekarskich – wymaga bowiem ogromnej precyzji, doświadczenia chirurgicznego oraz znacznej wiedzy na temat nowotworów. Często właśnie chirurg onkolog jest jednym z pierwszych lekarzy, którzy zaczynają walkę z chorobą pacjenta. U wielu chorych właśnie od tego początkowego okresu leczenia onkologicznego zależy dalszy los oraz postępowanie terapeutyczne. Może okazać się, że u niektórych chorych leczenie chirurgiczne jest wystarczające i nie będzie konieczne prowadzenie dodatkowego leczenia. O tym decyduje jednak grupa lekarzy, która prowadzi terapię pacjenta.

Bibliografia: „Onkologia – podręcznik dla studentów i lekarzy” R. Kordek