Leczenia raka metodą HIPEC

22 marca 2018

HIPEC (ang. Hyperthermic IntraPEritoneal Chemotherapy) to jedna z metod leczenia nowotworów. W dokładnym tłumaczeniu oznacza dootrzewnową chemioterapię perfuzyjną w hipertermii. Nie jest to jednak uniwersalna metoda leczenia chorób onkologicznych i stosuje się ją tylko u wybranej grupy pacjentów.

HIPEC – chemioterapia dootrzewnowa

Czym jest właściwie otrzewna? To błona, która wyściela ściany jamy brzusznej oraz znajdujące się w niej narządy. Warto zauważyć, że otrzewną traktujemy jako osobny narząd mimo, że jest „tylko” błoną surowiczą. Otrzewna jest również miejscem, w którym mogą wystąpić nowotwory – zarówno pierwotne jak i wtórne (przerzuty do otrzewnej). Chorzy z przerzutami do otrzewnej stanowią poważny problem w onkologii, bowiem zazwyczaj ich stan i rokowanie nie są najlepsze. Jedną z alternatyw leczenia jest właśnie HIPEC. Jak wspomniano wcześniej nie jest to metoda, która może być zastosowana u wszystkich chorych. Biorąc pod uwagę pierwotne nowotwory otrzewnej procedurę tą stosuje się u chorych z międzybłoniakiem otrzewnej oraz śluzakiem rzekomym otrzewnej. Nowotwory, które szczególnie często mogą przerzutować do otrzewnej to nowotwory wywodzące się z jelita grubego, żołądka czy jajnika. Według danych statycznych to jedne z najczęściej występujących chorób onkologicznych.

Chemioterapia perfuzyjna (HIPEC) w leczeniu nowotworów otrzewnej jest łączona z zabiegiem operacyjnym – tak zwaną maksymalną cytoredukcją chirurgiczną (CCRS), która wykonywana jest w pierwszej kolejności. W trakcie wykonywania procedury HIPEC do ciała człowieka zakładane są dreny, przez które do jamy otrzewnej podawany jest płyn o objętości 2 – 4 litrów i temperaturze 41 – 42 stopni Celsujsza. Płyn przepływa przez otrzewną około 1,5 godziny. Leki, które podawane są w ten sposób to mitomycyna C, cisplatyna, karboplatyna, oksaliplatyna czy doksorubicyna. Warto również wspomnieć, że HIPEC to metoda, którą można wykonywać na trzy różne sposoby – wyróżniamy metodę otwartą (czyli podawanie płynu do jamy otrzewnej przed zamknięciem powłok brzusznych), metodą zamkniętą (czyli po zamknięciu powłok brzusznych) oraz półotwartą. W jaki sposób działa HIPEC? Z leczniczego punktu, w trakcie zastosowania tej procedury dochodzi do uszkodzenia komórek nowotworowych – dodatkową zaletą HIPEC jest wzrost penetracji leków cytotoksycznych oraz zwiększenie przeciwnowotworowego działania cytostatyków. To bardzo ważny sposób działania, bowiem u wielu pacjentów z przerzutami nowotworowymi do otrzewnej rokowanie nie jest dobre. Chemioterapia perfuzyjna jest więc dobrą możliwością terapeutyczną. Pojawia się pytanie czy u każdego pacjenta z chorobą onkologiczną można zastosować dootrzewnową chemioterapię perfuzyjną w hipertermii?

Jak wcześniej wspomniano leczenia raka metodą HIPEC nie jest możliwe u każdego chorego – jest to leczenie pierwszego lub drugiego rzutu właśnie u pacjentów z nowotworami otrzewnej. Oprócz odpowiedniej klasyfikacji związanej z rodzajem nowotworu, pacjent u którego wykonuje się leczenie metodą HIPEC musi być w dobrym stanie ogólnym. Proces nowotworowy nie może wykraczać poza otrzewną – w praktyce nie wszyscy pacjenci chorujący na określone nowotwory będą mogli skorzystać z tej metody. Dodatkowo pacjent kwalifikowany do dootrzewnowej chemioterapii nie może zmagać się innymi poważnymi chorobami ogólnoustrojowymi, cachexią czy też obecnością nieresekcyjnych przerzutów w obrębie wątroby, a także wielopoziomową niedrożnością przewodu pokarmowego. Kwalifikacja do leczenie metodą HIPEC należy do wielospecjalistycznego zespołu, który będzie mógł ocenić, czy właśnie ten sposób terapii przyniesie oczekiwane efekty. Oczywiście bardzo duże znaczenie ma także możliwość wykonania radykalnej cytoredukcji.

HIPEC – skutki uboczne

Czy HIPEC jest metodą doskonałą? Chociaż to obiecująca metoda, to wiąże się ze sporym ryzykiem dla osoby, która poddaje się tej procedurze. Między innymi z tego powodu powinna być wykonywana przez doświadczony zespół lekarzy w ośrodku o wysokim stopniu referencyjności – niestety śmiertelność jest wysoka, bowiem wynosi około 2 – 5 procent. Poza tym należy uwzględnić także powikłania wynikające z samej chemioterapii oraz te, które są konsekwencją samego zabiegu operacyjnego.

Można powiedzieć, że HIPEC jest bardzo dobrą możliwością terapeutyczną u pewnej grupy chorych. Gdyby nie ten sposób leczenia, możliwości terapeutyczne na pewnym stopniu zaawansowania choroby u tych pacjentów byłyby wyczerpane. Sytuację tą dobrze obrazują dane procentowe mówiące o ilości pacjentów, którym udało się wygrać walkę z chorobą nowotworową. W przypadku nowotworów pierwotnych otrzewnej połączenie HIPEC oraz maksymalnej chirurgicznej cytoredukcji pozwala na uzyskanie 40 – 60 procent przeżyć w skali pięcioletniej (w przypadku międzybłoniaka otrzewnej) oraz 60 – 70 procent przeżyć w skali dziesięcioletniej u chorych z śluzakiem rzekomym otrzewnej.

Coraz nowsze metody terapeutyczne pozwalają na uratowanie większej ilości pacjentów zmagających się z chorobą nowotworową. Miejmy nadzieję, że w najbliższym czasie powstanie coraz więcej nowoczesnych metod pozwalających na uratowanie pacjentów zmagających się z najpoważniejszymi chorobami nowotworowymi.

Na podstawie: „Zasady stosowania dootrzewnowej chemioterapii w hipertermii (HIPEC) w leczeniu nowotworów złośliwych powierzchni otrzewnej w połączeniu z zabiegami cytoredukcyjnymi: zalecenia krajoweNOWOTWORY Journal of Oncology 2014, volume 64, number 6, 518–524

https://www.cancercenter.com/treatments/hipec/