Chemioterapia

6 czerwca 2017
Autor: Lek Mateusz Nawrocki

Chemioterapia

Chemioterapia jest jednym ze sposobów systemowego leczenia nowotworów. W terapii tej stosuje się środki, których zadaniem jest niszczenie komórek nowotworowych. Niestety związki te działają również na komórki zdrowe, nienowotworowe. To jeden z powodów, dla których w czasie prowadzonej terapii pojawiają się efekty uboczne.

Rodzaje chemioterapii

Istnieje kilka rodzajów chemioterapii, które stosowane są różnych okresach i stadiach choroby nowotworowej.

Chemioterapia indukcyjna (jej inna nazwa to chemioterapia neoadiuwantowa) stosowana jest najczęściej przed zabiegiem chirurgicznym. Jej zadaniem jest zmniejszenie masy guza oraz zmniejszenie nacieku nowotworowego. W zależności od jej powodzenia zapada decyzja o dalszych możliwościach leczenia.

Chemioterapia adiuwantowa (jej inna nazwa do chemioterapia uzupełniająca) stosowana jest po leczeniu operacyjnym. Jej zadaniem jest usunięcie ewentualnych mikroprzerzutów oraz działanie protekcyjne przed nawrotem choroby.

Chemioterapia paliatywna – stosowana jest u chorych, u których wyczerpały się możliwości prowadzenia terapii ukierunkowanej na całkowite wyleczenie. Jej celem jest podniesienie jakości życia chorego.

Wybór odpowiedniego leczenia dostosowany jest do rodzaju choroby nowotworowej, stanu zaawansowania choroby oraz stanu ogólnego pacjenta.

Na czym polega chemioterapia?

Chemioterapia polega na podawaniu środków cytostatycznych, które mają za zadanie niszczenie komórek nowotworowych. Jak wcześniej wspomniano, jest rodzajem leczenia systemowego – leki stosowane w chemioterapii mają szeroki zasięg, dzięki czemu możliwe jest niszczenie zarówno ogniska pierwotnego nowotworu, jak i ewentualnych przerzutów.

Oczywiście, jeśli aktualnie prowadzonym sposobem leczenia jest chemioterapia nie oznacza to, że nie jest możliwe wprowadzenie także innej formy terapii – na przykład radioterapii. Wiele zależy jednak od konkretnego pacjenta, stanu zaawansowania nowotworu oraz rokowania.

Skuteczność chemioterapii również w dużej mierze zależy od tego, z jakim nowotworem podejmowana jest walka. Niektóre z nich są oporne na działanie chemioterapeutyczne. Dla przykładu w leczeniu raka płuc drobnokomórkowego podstawowym sposobem walki z chorobą jest chemioterapia. Z kolei raki niedrobnokomórkowe w większości nie są leczone za pomocą chemioterapii.

To, jak przebiega chemioterapia również zależy od konkretnej sytuacji pacjenta – najczęściej stosuje się dożylne podawanie leków. Inną, znacznie bardziej komfortową formą chemioterapii jest podawanie leków drogą doustną. Takie rozwiązanie daje możliwość przeprowadzanie części leczenia w domu lub w warunkach ambulatoryjnych. Korzyści płynące z tej drogi podawania leków dla wielu pacjentów są bardzo duże.

Efekty uboczne chemioterapii

Efekty uboczne chemioterapii to częsty problem, z którym zmagają się pacjenci. Oczywiście wrażliwość fizyczna każdego człowieka jest inna i niekoniecznie każdy z efektów ubocznych lub powikłań chemioterapii wystąpi u każdego, kto poddaje się leczeniu. Wiele zależy również od stosowanych środków i ich toksyczności. Omówienie wszystkich objawów ubocznych wraz z podziałem na stosowane w chemioterapii leki znacznie wykracza poza ramy niniejszego opracowania. Które efekty uboczne pojawiają się najczęściej?

Nudności i wymioty – to symptomy ze strony układu pokarmowego, które mogą pojawić się stosunkowo często w przebiegu stosowania chemioterapii. Podawanie (stosowanie) leków przeciwwymiotnych równolegle z chemioterapią przynosi dobry efekt i znacznie zmniejsza dyskomfort związany z terapią.

Innym często występującym efektem ubocznym zastosowanego leczenia jest utrata włosów, która może mieć różne nasilenie. Efekt ten najczęściej jest przejściowy.

Chemioterapia działa również na szpik kostny oraz odporność – leczeni pacjenci są znacznie bardziej podatni na infekcje. Konsekwencje uszkodzenia szpiku kostnego w przebiegu chemioterapii są różne. Jedną z nich może być anemia (niedokrwistość), która charakteryzuje się osłabieniem, brakiem sił, a nawet dusznością. Pozostałe efekty uboczne stosowania tego rodzaju terapii systemowej obejmują powikłania ze strony układu krążenia, układu oddechowego, nerwowego oraz moczowego.

Należy jednak zauważyć, że obecnie do leczenia wprowadzane są leki coraz nowszej generacji, powodujące coraz mniej niepożądanych objawów ubocznych związanych ze stosowaniem chemioterapii. Dostępnych jest także wiele środków, które pomagają w walce z efektami ubocznymi chemioterapii. Warto również wspomnieć, że większość efektów ubocznych wcale nie musi się pojawić. Wiele zależy od osobniczych predyspozycji chorego.

Oprócz chemioterapii, do innych sposobów leczenia systemowego należą terapia biologiczna oraz hormonoterapia. Obecny postęp technologiczny oraz rozwój medycyny XXI wieku dają nadzieję, że aktualnie stosowane metody w leczeniu chemioterapeutycznym będą stale udoskonalane i coraz bardziej selektywne wobec komórek nowotworowych.