Ból u pacjentów zgłaszających się do poradni onkologicznych w trakcie diagnozowania choroby nowotworowej

14 lutego 2022
Autor: Artur Drobniak, specjalista onkolog

WSTĘP

Drogi Pacjencie!

Skoro czytasz te słowa to najprawdopodobniej leczysz się z powodu choroby nowotworowej.

Sukces leczenia w ogromnym stopniu zależy od Ciebie, od Twojego aktywnego uczestnictwa w tym procesie i stosowania się do zaleceń. A do tego na pewno przyda Ci się jak największa wiedza dotycząca choroby, która Cię spotkała / dotknęła.

Dlatego nie bój się pytać.

Dziel się swoimi niepokojami ale i dobrymi informacjami – Twój lekarz chce wiedzieć nie tylko co Ci dolega, pozytywne wiadomości też mogą być bardzo cenną wskazówką.

Jeśli masz problem z bólem mów o tym od razu. Wczesne rozpoczęcie leczenia nie narazi Cię na duży problem jakim jest zmaganie się z nim.

Jeśli pojawią się nudności, biegunka, czy znaczne osłabienie, zgłaszaj każdy objaw
– są skuteczne metody leczenia.

Postaraj się opracować plan działania w sytuacji awaryjnej. Ustal jak można skontaktować się z ośrodkiem, w którym jesteś leczony, powiedz o chorobie lekarzowi rejonowemu/ prowadzącemu, dowiedz się gdzie możesz wykonać badania zarówno te podstawowe (np. morfologia, biochemia) jaki i bardziej zaawansowane np. rezonans magnetyczny czy tomograf komputerowy.

Zostaniesz objęty opieką wykwalifikowanego zespołu terapeutycznego złożonego z pielęgniarek, onkologów klinicznych, radioterapeutów, psychologów, lekarzy medycyny paliatywnej i innych specjalistów.

Jeśli masz problemy ze zrozumieniem tego co mówią do Ciebie specjaliści, proś o wyjaśnienie, a czasem najlepszym wyjściem jest przybycie z kimś, kto pomoże Ci podczas wizyty.

Zapisuj, niezależnie od kart informacyjnych, daty wizyt, otrzymane leki czy zalecenia. Jeśli lekarz wysyła Cię na konsultację do innego specjalisty zawsze pamiętaj, by zabrać ze sobą pisemne skierowanie. Jeśli wychodzisz z konsultacji, także poproś o dokument potwierdzający wizytę. Pamiętaj, że każdy dokument np. opis zalecenia czy opinia ma większą wartość niż przekaz ustny.

 

UWAGI:

Jeśli masz wątpliwości – pytaj.

Zbieraj informacje

„Oswój” swoją chorobę

Jak najwięcej zapisuj.

Na wizytach zawsze miej dokumentacje zawierającą z nazwy wszystkie leki jakie aktualnie przyjmujesz.

Powiedz o swojej chorobie lekarzowi rodzinnemu.

 

DEFINICJE, ZAAWANSOWANIE CHOROBY, ROKOWANIE

Nowotwór to choroba, która powstaje na skutek transformacji normalnych, prawidłowych komórek ustroju w komórki zdolne do niekontrolowanego podziału czyli nowotworowe. Za te nieprawidłowe podziały odpowiadają zmiany w materiale genetycznym.

Pojęcia rak i nowotwór są potocznie traktowane jako tożsame. W rzeczywistości nie każdy nowotwór jest rakiem i jest złośliwy. Natomiast każdy rak jest złośliwy – ma zdolność do ciągłego rozrostu, niekontrolowanego podziału komórek w organizmie i niszczącego działania.

W procesie powstawania raka uczestniczy co najmniej kilka czynników sprawczych. Jedne z nich to czynniki zewnętrzne np. palenie papierosów, a drugie to czynniki wewnętrzne – np. osłabienie odporności przeciwnowotworowej. Dopiero ich wspólne działanie może doprowadzić do powstania choroby onkologicznej. Tak właśnie powstaje rak czyli nowotwór złośliwy.

W zależności od wielkości zmiany nowotworowej i zajęcia okolicznych tkanek i narządów wyróżnia się różne stopnie zaawansowania nowotworu. Klasyfikacja zaawansowania nowotworów obejmuje cztery stopnie kliniczne. Pierwszy jest uznawany za wczesny, drugi za nowotwór średnio zaawansowany, trzeci za zaawansowany, a czwarty za bardzo zaawansowany i o najgorszym rokowaniu.

I stopnia – nowotwory w najwcześniejszej fazie rozwoju i o bardzo dobrym rokowaniu (przeżycie pięcioletnie od 75 do 100% leczonych chorych)

II stopnia – nowotwory w początkowej fazie rozwoju (przeżycie pięcioletnie od 50 do 75% leczonych chorych)

III stopnia – nowotwory zaawansowane (przeżycie pięcioletnie od 25 do 50% leczonych chorych)

IV stopnia – nowotwory bardzo zaawansowane, o bardzo złym rokowaniu (przeżycie pięcioletnie do 25% leczonych chorych).

 

W zależności od stopnia zaawansowania oraz typu nowotworu ustalone zostaje ostateczne rokowanie dla pacjenta.

Typ nowotworu ustalony zostaje w oparciu o badania histopatologicznego a zaawansowanie choroby  po wykonaniu szeregu badań diagnostycznych, w tym obrazowych.

 

HISTOPATOLOGIA

Aby potwierdzić rozpoznanie nowotworu złośliwego niezbędne jest wykonanie badania histopatologicznego. Polega ono na zbadaniu pod mikroskopem zmienionej chorobowo tkanki. Tkankę taką uzyskuje się albo drogą chirurgiczną przez usunięcie podejrzanego guza w całości lub pobrania biopsji czyli jedynie jego fragmentu. Jeśli masz już opis badania histopatologicznego pamiętaj, że jest to jeden z najważniejszych wyników. Zawiera informację o typie nowotworu, o tym z jakich komórek jest zbudowany. To może być bardzo cenną wskazówką w wyborze sposobu leczenia dla Ciebie. Jeśli wybierasz się na wizytę do lekarza – przekaż mu kopię badania. Najlepiej, aby każdy lekarz, który prowadzi Twoje leczenie miał dostęp do takiego wyniku.

 

BADANIA OBRAZOWE

– ultrasonografia (USG),
– scyntygrafia,
– tomograf komputerowy (TK),
– rezonans magnetyczny (NMR),
– pozytronowa tomografia emisyjna (PET).

To ostanie badanie jest bardzo czułe i często pozwala rozstrzygnąć wątpliwości w sytuacji gdy inne badania nie są miarodajne.

Badania te są nazywane obrazowymi ponieważ po ich wykonaniu wynik przedstawiany jest w formie zdjęć, na których widać gdzie jest zlokalizowana choroba i jaka jest jej wielkość. Zdjęcia te opisuje lekarz radiolog. Otrzymasz wiec wynik w formie opisowej, z podaniem najczęściej konkretnych wymiarów zmian nowotworowych i narządów gdzie są umiejscowione. Bardzo ważne jest, abyś brał na każde nowe badanie wyniki wcześniejszych badań i przekazywał je osobom rejestrującym Cię w pracowni, albo bezpośrednio lekarzowi radiologowi. Pozwoli to na porównanie aktualnie wykonywanego badania z poprzednim. To z kolei będzie niezwykle ważne, aby zaplanować Twoje dalsze leczenie. W przypadku stwierdzenia progresji (czyli postępu) choroby leczenie często wymaga modyfikacji. Jeśli zaś aktualne badanie pokaże że choroba zatrzymała się (stabilizacja) lub wycofuje się (regresja) może to świadczyć o dobrej reakcji na daną terapię.

Badania obrazowe wykonuje się w pracowniach radiologicznych (TK, NMR), pracowni medycyny nuklearnej (scyntygrafia kości) lub w pracowni PET. W poszczególnych placówkach nazwy tych pracowni mogą się różnić. Niektóre ośrodki onkologiczne pomagają Ci ustalić termin badania, ale w wielu nie jest to praktykowane – musisz wówczas samodzielnie zapisać się na badanie w wyznaczonym terminie. Takie badania jak tomograf, rezonans czy PET możesz wykonać w wielu ośrodkach, bo badania te są refundowane przez fundusz zdrowia. Możesz wiec wybrać taką pracownię, która jest najbliżej Twojego miejsca zamieszkania lub do której masz zaufanie.

Pamiętaj, że przed większością tych badań należy wykonać zalecone badania krwi. Dzięki temu będzie wiadomo czy możesz otrzymać środek kontrastowy poprawiający jakość badania.